WIRTUALNE MUZEUM

Virtual Museum

Wirtualne Muzeum

Virtual Museum

Realizatorzy

Founders

Więcej

    SMROKOWSKI WŁADYSŁAW

    Kategoria:
    Władysław Smrokowski; źródło: Internet

    urodzony: 25 października 1909 r., Kraków, Polska

    zmarł: 2 stycznia 1965 r., Chicago, USA

    pochowany: cmentarz Maryhill, Niles koło Chicago, USA

    rodzina: Ojciec mjr Smrokowskiego – Józef (rocznik 1875) zmarł w roku 1934. Mama Aniela (rocznik 1888) zmarła w 1960 r. Oboje zostali pochowani na Cmentarzu Podgórskim w Krakowie.

    odznaczenia: Złoty Krzyż Orderu Virtuti Militari IV klasy, Virtuti Militari V klasy, francuski Croix de Guerre

    Przedwojenne losy: W roku 1928 Władysław Smrokowski zdał maturę. Po rocznej nauce na Uniwersytecie Jagiellońskim porzucił studia. W 1929 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie, którą ukończył w 1932 r. W stopniu podporucznika otrzymał przydział służbowy do 3. Pułku Strzelców Podhalańskich w Bielsku-Białej. Jako wyróżniający się oficer w 1939 r. został przeniesiony na stanowisko instruktora do Szkoły Podchorążych Rezerwy przy 4. Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie, wchodzącego w skład 21. Dywizji Piechoty Górskiej. Szkolił przyszłych oficerów 21 Dywizji Piechoty Górskiej. Do czasu wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. porucznik Władysław Smrokowski był zastępcą komendanta szkoły.

    Losy do momentu wstąpienia do Armii Andersa: W kampanii wrześniowej 1939 r. por. Smrokowski dowodził 8 kompanią strzelecką III batalionu 4 Pułku Strzelców Podhalańskich. Dowodząc swoim pododdziałem, uczestniczył we wszystkich walkach p,rowadzonych przez pułk. Wyróżnił się m.in. podczas zdobywania mostów i brodów na Dunajcu w pobliżu miejscowości Biskupice Radłowskie. Dowodząc dwiema kompaniami brał udział 25 września w bitwie pod Koziejówką koło Janowa Lubelskiego, w której zginął dowódca 21 DPG gen. Józef Kustroń.

    Po bitwie, porucznik Smrokowski na czele trzech kompanii 4 pułku próbował bez rezultatu wychodzić z okrążenia i przebijać się na południe. Dopiero podzielenie się na mniejsze grupy dało zamierzony efekt. Smrokowski przekroczył 26 września 1939 r. granicę polsko-węgierską. Dowódca, rozformowanego 16 września, 4 Pułku Strzelców Podhalańskich za dzielność i wspaniałe zachowanie podał go do odznaczenia orderem Virtuti Militari. W zawierusze wojennej wniosek ten nigdy nie dotarł do przełożonych.

    Z obozu internowania na Węgrzech por. W. Smrokowski przedostał się przez Jugosławię i Włochy do Francji. Został przydzielony do 1 Dywizji Grenadierów gen. Bronisława Ducha, gdzie w dniu święta 3 maja 1940 r. został awansowany do stopnia kapitana.

    W czasie kampanii francuskiej służył w sztabie 3 Śląskiego Pułku Strzelców w 1 Dywizji Grenadierów. Przeszedł cały jej szlak bojowy. Początkowo walczył na linii obrony kanału Marna-Ren, następnie w rejonach umocnionych Dieuze i Baccarat, a tuż przed kapitulacją Francji bohatersko walczył w rejonie Neureville.

    Po kapitulacji armii francuskiej przedarł się wraz grupą żołnierzy 1 Dywizji Grenadierów do południowej, nie okupowanej, strefy Francji. Podczas przekraczania granicy pomiędzy strefami został ranny. Przez Hiszpanię i Portugalię dotarł do Wielkiej Brytanii. Za udział w kampanii francuskiej został na wniosek gen. Bronisława Ducha odznaczony orderem Virtuti Militari V klasy. Otrzymał także francuski Croix de Guerre.

    W 1941 r. wyjechał wraz z Polską Misją Werbunkową gen. B. Ducha do Stanów Zjednoczonych, gdzie był dowódcą Stacji Zbiorczej. Wrócił do Szkocji w czerwcu 1942 r. i objął dowództwo 4 kompanii w 2 Batalionie Strzelców.

    Latem 1942 r. alianci podjęli decyzję sformowania batalionów komandosów. W sierpniu tego samego roku kpt. W. Smrokowski został dowódcą polskiej Pierwszej Samodzielnej Kompanii Komandosów. Od jesieni 1942 r. jednostka „zielonych diabłów” – nazwana tak od koloru beretów – przechodziła mordercze ćwiczenia w Szkocji. W październiku i listopadzie 1943 r. pierwsza polska jednostka komandosów odbywa końcowe szkolenia w Algierii, w brytyjskich ośrodkach szkolenia.

    Służba wojskowa w 2 Korpusie : Po odbytym kursie, już w grudniu 1943 r., kompania została przerzucona do Tarentu w południowych Włoszech, rozpoczynając kampanię włoską. Kompanię przydzielono do brytyjskich oddziałów komandosów, operujących w tym kraju. Polski pododdział wszedł w skład 10. „Międzyalianckiego Zgrupowania Komandosów” jako 6 kompania.

    13 grudnia 1943 r. kpt. W. Smrokowski osobiście dowodził pierwszym w historii patrolem polskich komandosów w Abruzji. Już 14 i 15 grudnia Polacy walczyli z Niemcami nad rzeką Sangro, kilka razy zajmując pozycje na tyłach przeciwnika.

    1 marca 1944 r. Władysław Smrokowski awansował do stopnia majora. Po przydzieleniu do 2 Korpusu Polskiego został na czas bitwy o Monte Cassino dowódcą „Zgrupowania Commando” składającego się z kompani komandosów i szwadronu szturmowego 15. Pułku Ułanów Poznańskich. Wziął udział w natarciu na kierunek San Angelo. Kilkakrotnie organizował liczne wypady dla oczyszczenia bunkrów niemieckich.

    Następnie wziął udział w bitwie o Ankonę na czele swojej kompanii komandosów. Otrzymał wówczas szereg zadań m.in. sforsowanie rzeki Musone i zdobycie miejscowości Nuove.
    31 lipca 1944 r. został udekorowany w Ankonie przez Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari IV klasy. Następnie został dowódcą 2 Batalionu Komandosów Zmotoryzowanych wchodzącego w skład 2 Brygady Pancernej. W kwietniu 1945 r. uczestniczył w bitwie o Bolonię, podczas której komandosi odznaczyli się szczególnie w akcji forsowaniu rzeki Gaiana.

    Po zakończeniu działań wojennych w 1946 r. mjr Smrokowski razem ze swoimi żołnierzami został przetransportowany do Wielkiej Brytanii, gdzie wszedł w skład Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia.

    Losy powojenne: Po demobilizacji mjr Smrokowski pracował w fabryce tekstylnej w Bradford w Wielkiej Brytanii. W 1949 r. założył rodzinę. Nie zdecydował się na powrót do Polski. W 1951 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych i osiedlił się w Chicago. Tam przez kilka lat pracował w przemyśle hutniczym. 2 stycznia 1965 r. major Smrokowski zmarł na zawał serca. Został pochowany na cmentarzu św. Wojciecha w Chicago. W 1975 r. mogiła została przeniesiona do Sekcji Polskich Kombatantów na cmentarzu Maryhill w Niles na przedmieściu Chicago. Ponadto symboliczna tablica poświęcona majorowi znajduje się na grobie Jego rodziców na cmentarzu Podgórskim w Krakowie – kwatera IB, rząd zach., grób 27. Pośmiertnie mjr Władysław Smrokowski został awansowany do stopnia podpułkownika.

    autor : Aneta Hoffmann, Warszawa, Polska

    Grób majora Władysława Smrokowskiego, cmentarz Maryhill, Niles koło Chicago, USA; źródło: archiwum Barbary Chałko
    Skip to content